Qisqacha mazmun parchasi
Rim madaniyatining koʻrinmas poydevori: 'Karmen'ning kuchi
Assalomu alaykum, do'stlar! Yaqinda Tomas Xabinekning qiziqarli kitobini o'qib chiqdim va bu asar qadimgi Rim haqidagi tasavvurimni tubdan o'zgartirib yubordi. Bugungi kunda bizda 'adabiyot', 'din' kabi tushunchalar bor-a? Xabinek ta'kidlaganidek, rimliklarda aynan shularga to'g'ri keladigan biror-bir so'z bo'lmagan. Buning o'rniga, 'karmen' degan bitta lotincha so'z ularning ko'p tushunchalarini o'z ichiga olgan. Qiziq jihati shundaki, 'karmen' ko'pincha shunchaki 'qo'shiq' deb tarjima qilinadi. Ammo Xabinekning argumentiga ko'ra, rimliklar uchun 'karmen' oddiy qo'shiqlardan ancha kengroq ma'noga ega bo'lgan. Bu, asosan, marosimiy nutqning juda keng qamrovli toifasi bo'lgan. Tasavvur qiling: she'riyat, hikoyatlar, dostonlar, afsunlar, sehrlar – qisqasi, ma'lum bir tuzilishga ega, ko'pincha ijro elementini o'z ichiga olgan va muayyan
Qadimgi ildizlar: Biroz birikmalari va 'Karmen Saliare'
Xabinek o'z tahlilini juda qadimgi davrlardan, ya'ni 'sodalitates' deb nomlangan birodarlik jamiyatlaridan boshlaydi. Bu guruhlar Rim hali rasmiy Respublika bo'lmasidan oldin ham mavjud bo'lgan va Imperiya davriga qadar saqlanib qolgan. Bu yerda eng muhim jihati shundaki, bu jamiyatlarning marosimlari, qanday xudo yoki kultga qaratilgan bo'lmasin, doimo 'karmen' atrofida qurilgan. U 'Karmen Saliare'ni ayniqsa qadimiy va muhim misol sifatida keltiradi. Qadimgi rimliklarning o'zaro marosimlar bilan bog'langan guruhlarini tasavvur qiling, va bu marosimlarning markazida aynan shu kuchli, tuzilgan nutq shakli – qo'shiq turgan. Bu shunchaki ovoz chiqarish yoki ko'ngil yozish haqida emas edi. Bu 'karmen'lar ularning guruh kimligining, e'tiqodlarining va dunyo bilan, hatto Xudo bilan munosabatlarining asosini tashkil etgan bo'lsa kerak. Bu Rim