Qisqacha mazmun parchasi
Vittennshteynning 'Tractatus Logico-Philosophicus' asariga chuqur sho'ng'ish: Mantiq, Til va Haqiqat Chegaralari
Salom! Bugun biz birgalikda Ludvig Vittennshteynning mashhur va biroz chalkash, ammo nihoyatda ta'sirchan asari — 'Tractatus Logico-Philosophicus' haqida suhbatlashamiz. Bu kitobni tushunish, xuddi ko'zi bog'liq holda Rubik kubini yechishga o'xshaydi — qiyin, murakkab, miyangizni biroz qiynashi mumkin, lekin tushunib olganingizda, tasavvur qilib bo'lmas darajada zavqli bo'ladi. Vittennshteyn bu asarida til, mantiq va tafakkurning butun olamiga xarita chizishga, falsafiy muammolarimizning ildizini qayerda ekanligini aniqlashga harakat qiladi. Uning asosiy g'oyasi shundan iboratki: 'Falsafada duch keladigan ko'p muammolar aslida so'zlar bilan o'ynashib ketishdan kelib chiqadi!' Juda dadil fikr-ku, shunday emasmi? Bertran Rassell, kitobning muqaddimasini yozgan buyuk faylasuf, bu asarni o'qib, unga juda yuqori baho bergan va uni 'iste'dod
Katta Rasm: Vittennshteyn Nima Haqida Gapiryapti?
Asosiy mohiyatida, 'Tractatus' til, tafakkur va haqiqat o'rtasidagi munosabatlarni o'rganadi. Vittennshteynning bu yerdagi asosiy maqsadi — tilning chegaralarini aniqlash, ya'ni biz qanday ma'noli gaplarni ayta olamiz? U til dunyoni 'tasvirlash' orqali ishlaydi, degan g'oyani ilgari suradi. Biror gapni xarita yoki diagramma kabi tasavvur qiling. U faqat o'zi tasvirlamoqchi bo'lgan haqiqat bilan bir xil mantiqiy tuzilishga ega bo'lgan narsalarni ifodalay oladi. Bu g'oya 'Ma'no nazariyasi' (Picture Theory of Meaning) deb ataladi. Vittennshteyn uchun gap ma'noli hisoblanadi, agar u dunyodagi mumkin bo'lgan holatni ifodalay olsa. Agar u hech narsani tasvirlamasa, agar uni dunyoni ko'zdan kechirish orqali tasdiqlab yoki inkor qilib bo'lmasa, demak, u chuqur ma'noli tuyulsa ham, aslida ma'nosizdir. Bu ju