Qisqacha mazmun parchasi
Лазарус: Шимолий Кореянинг Миллиардлаб Доллар ўғирлаган Ҳакер Армияси
Тасаввур қилинг-а, бир давлат борки, унинг 25 миллион аҳолиси ҳеч қачон интернетни кўрмаган. Бу худди фантастик фильмдаги саҳнадек эшитилади, аммо бу ҳақиқат. Ва айнан шу давлатда тахминан 8 мингта хакер ишлайди. Улар YouTube нималигини билмайди, Googleни ҳеч қачон очиб кўрмаган, лекин охирги 10 йил ичида 7 миллиард доллардан ортиқ маблағни ўғирлашга улгурган. Бу баъзи давлатларнинг ЯИМидан ҳам кўпроқ сумма. Ва ўғирланган ҳар бир цент, аслида, ядровий ракетага айланади. Мени исмим Мистер Дарквеб, ва бугун мен сизларга Лазарус ҳақида гапириб бераман — бугунги кунда сизнинг ҳамёнингизда бўлиши мумкин бўлган ҳақиқий хакер армияси.
Бошланиши: Тасодифий топилма ва хавотирли белги
Бу ҳикоя мен учун 2024 йил охирида тасодифан бошланган. Жануби-Шарқий Осиёдаги молиявий схемалар ҳақида маълумот тўплаш учун бир нечта катта сенкаий форумлардан олинган маълумотлар утишини текшираётгандим. Рутина, ҳеч нарсаси билан ажралиб турмайди. Аммо ўнлаб файллар орасида мен бир файлга дуч келдим, унга дастлаб эътибор бермадим. Бу лома-лома инглиз тилида ёзилган, сарлавҳа ва имзосиз, кичик матнли ҳужжат эди. Ичида — кошелёклар рўйхати, саналар, пул ўтказмалари суммалари ва энг охирида бир қўшимча ёзув бор эди, уни тахминан шундай таржима қилиш мумкин: "Бу манзилларга ҳеч қачон тегманг. Булар одамлар эмас, бу давлат". Ўша пайтда мен нима ҳақда гап кетаётганини тушунмадим. Кимнингдир паранойяси ёки шунчаки ҳазил деб ўйладим. Файл сақлаб қўйдим ва унутиб юбордим. Аммо икки ойдан сўнг, 2025 йилнинг февралида, шундай бир ҳодиса рўй бердики, бу гап ҳазилдек туюлмай қолди. Дунёдаги энг катта криптобиржалардан биридан бир кечада 155 миллиард доллар ғойиб бўлди. Паролларни бузмасдан, фишингсиз, қурбон томонидан биронта ҳам хато бўлмасдан. Ва ФБР айбдорларни — Lazarus Group — деб атаганда, мен ўша ҳужжатни эсладим. Уни очиб, бюро томонидан эълон қилинган манзилларни текширдим. Эллик бир манзилдан тўрттаси тўғри келди. Шундан бошлаб мен қидирувни бошладим, ва қанча чуқурроқ кетсам, шунча ваҳимали манзара очила бошлади. Lazarus — бу оддий тушунчадаги хакерлик гуруҳи эмас. Бу подвалда ўтирган капюшонли энтузиастлар гуруҳи ҳам, ёки пул ишлашни истаган чат анонимлари ҳам эмас. Бу бутун бир давлатнинг кибер-армияси — Шимолий Кореянинг. Сайёрамиздаги энг ёпиқ мамлакат, у расман уларнинг мавжудлигини инкор этади, аммо айни пайтда уларнинг фаолиятига таяниб, ўз ракета дастурини қуряпти. АҚШ Адлия вазирлиги Lazarus ни глобал киберхавфсизликни бузиш ва халқаро санкцияларни бузган ҳолда ноқонуний даромад олиш воситаси деб атайди. Бу қуруқ формула ортида юрагингни увиштирадиган реаллик яширинган. Lazarus 2014 йилда Sony Pictures га уюштирилган ҳужум, 2016 йилда Бангладеш марказий банкини ўғирланиши, 2017 йилда 150 та давлатдаги шифохоналарни тўхтатиб қўйган WannaCry вируси ва умумий суммаси 7 миллиард доллардан ошган ўнлаб крипто-ўғирликлар ортида турибди. Мен бу терговга бир неча ой сарфладим, юзлаб ҳужжатларни ўрганиб чиқдим: Адлия вазирлигининг айблов хулосалари, ФБРнинг ҳисоботлари, Chainalysis ва Elliptic блокчейн компанияларининг аналитикаси, КХДРдан қочганларнинг кўрсатмалари, БМТ экспертлар гуруҳи материаллари, шунингдек, сенкаий форумлардаги ёпиқ мавзулар. Ва қанча кўп ўқисам, шунча аниқроқ тушундим: Lazarus нинг қилган ишининг таққослашга арзигулик аналоги йўқ. Тарихда бунга ўхшаш нарса бўлмаган. Ҳеч бир давлат ўз иқтисодиётини хакерлик ҳужумларига қурган эмас. Аммо Шимолий Корея қурди. Бу давлат терроризмининг кибержиноятчилик ниқоби остида бўлган ҳикояси. Энг яхши математикларини ўғрига айлантирган давлат ҳақида. Мактабда танлаб олиниб, махсус кучлар каби тайёрланиб, хорижга юборилиб, ҳеч қандай пулни ўзларига олиш ҳуқуқи бўлмасдан миллиардлаб
Крипто тарихидаги энг катта ўғирлик: BYBIT ни бузиш
21 февраль 2025 йил, жума. Дубай. BYBIT офиси — дунёдаги энг катта криптовалюта биржаларидан бири. Оддий иш куни. Рутин операция: маблағларни совуқ кошелёкдан иссиқ кошелёкка ўтказиш. Компания ходимлари ўнлаб марта бажарган процедура. Бир нечта тасдиқлардан учта имзо. Барчаси протокол бўйича. Экранда — Safe Wallet стандарт интерфейси, бутун дунёдаги минглаб компаниялар фойдаланадиган кўп имзоли платформа. Сумма, олувчи манзили, тасдиқлаш тугмаси. Бош директор Бен Чжоу экранга қаради. Ҳаммаси идеал кўринарди. У "Тасдиқлаш"ни босди. Яна икки ходим шуни қилди. 40 дақиқадан сўнг 401 347 дона Ethereum, деярли бир ярим миллиард доллар, йўқолди. Тўғри манзилга, тўғри кошелёкка, тўғри давлатга эмас. Тушуниш муҳим: ҳеч ким хатога йўл қўймади. Тизим ишламади. Пароллар ўғирланмади. Ходимлар фишинг ҳаволасига босишмади. Улар айнан ўзлари қилиши керак бўлган ишни қилдилар. Ва экраннинг нариги томонида турганлар айнан шунга умид қилган. Аслида нима бўлди? Ҳужумдан бир неча кун олдин хакерлар Safe Wallet — BYBIT эмас, балки тасдиқлаш учун ишлатиладиган платформанинг ўзининг дастурчиларидан бирининг компьютерини компромитация қилдилар. Улар ҳимояни тўғридан-тўғри бузмадилар, паролларни термадилар, коддаги заифликларни изламадилар. Улар инсон орқали кириб келдилар. Ижтимоий инженерия: қўнғироқ, хат, конференцияга таклиф ёки сохта суҳбат. Аниқ усул ҳали ҳам сир тутилмоқда, аммо Safe Ecosystem Foundation маълумотларига кўра, компромитация дастурчининг иш станцияси орқали содир бўлган. Унинг машинасига кириш имконига эга бўлгач, хакерлар сессия токенларини — компаниянинг облако сервисига паролни қайта киритмасдан кириш имконини берувчи вақтинчалик калитларни ўғирладилар. Шу тариқа улар икки факторли аутентификацияни четлаб ўтдилар. Улар вақтни ҳисоблаб чиқдилар, мониторинг тизимларида шубҳа уйғотмаслик учун дастурчи билан бир хил вақтда ишладилар. Ва кейин, 19 февраль куни, ҳужумдан 2 кун олдин, улар битта файлни — транзакцияларни кўрсатиш учун жавобгар JavaScript кодининг бир қисмини алмаштирдилар. Бу файл Safe Wallet нинг расмий домени орқали серверга тушди. У барча фойдаланувчилар учун идеал ишлади, фақат биттаси бундан мустасно. BYBIT дан ташқари. Гўёки, бир ярим миллиард, ва ҳеч ким ўтказма пайтида сезмадими? Бу ёмон сценарийдек эшитилади, аммо айнан шундай ишлар. Қачонки сиз ҳар куни "Тасдиқлаш"ни босишга ўрганган бўлсангиз, ва ҳаммаси доим штаб бўлиб ўтса, сиз экрандаги ҳар бир пикселни қайта текширмайсиз. Бу эътиборсизлик эмас, бу минглаб компаниялар фойдаланадиган тизимга ишонч. Ва Lazarus тизимни эмас, шу ишончни бузди. Алмаштирилган код BYBIT ходимларига бир нарсани кўрсатди, лекин бошқа нарсани юборди. Уларнинг аппарат кошелёкларидаги имзолари хавфсизлик мутахассислари кейинчалик "соқов имзо" деб атаган нарсага айланди. Улар кўрмаган транзакцияни тасдиқладилар. Ҳужумдан 10 соат ўтгач, BYBIT нинг 350 000 та фойдаланувчиси маблағларни ечиб олиш учун ариза берди. Паника. Биржа тебрана бошлади. Ethereum нархи тушиб кетди. Бозор тинди, ва ўғирланган пуллар
Ракета дастурини молиялаштириш: Кибермакондан пуллар
2024 йилда тугатилган БМТ экспертлар гуруҳининг баҳолашича, Шимолий Кореянинг ядровий ва ракета дастурларини молиялаштиришнинг 40% гачаси кибер-ўғирликлардан келади. 40% — кўмир савдосидан, қурол сотишдан, иттифоқчилар ёрдамидан эмас, балки ўғирланган криптовалютадан. Бу журналистик гипотеза эмас. Бу Хавфсизлик Кенгаши мандати остида ишлаган халқаро комиссиянинг хулосаси. BYBIT дан ўғирланган бир ярим миллиард — бу пул орттириш учун жиноят эмас. Бу расман мавжуд бўлмаган давлат бюджетининг бир сатри. Фақат 2025 йилда, Chainalysis аналитик платформаси маълумотларига кўра, КХДРга боғлиқ хакерлар 2 миллиард доллардан ортиқ маблағни ўғирлаган, бу ўтган йилга нисбатан 51% га кўп. 2019 йилдан 2025 йил охиригача жами — 6.75 миллиард. Бу дунёдаги барча криптовалюта ўғирликларининг 76%. Учдан икки қисми — битта давлат, битта оператор. Аналитик компания Elliptic, ҳужумни текширган, буни шундай ифодалаган: "Lazarus Group — бу одатдагидек давлат томонидан қўллаб-қувватланадиган гуруҳ эмас. Lazarus — бу Шимолий Кореянинг ўзи, ва Шимолий Корея — бу Lazarus. Ҳакерлар ва режим ўртасида чегара йўқ, бўшлиқ йўқ. Бу ягона организм". Ва мана шу ерда бу ҳикоянинг энг қоронғу қисми бошланади. Чунки дунёдаги энг қашшоқ ва энг ёпиқ давлатлардан биридаги гуруҳ қандай қилиб миллиардлаб ўғирлашни ўрганганини тушуниш учун, 20 йил орқага, деярли ҳеч ким билмайдиган жойга қайтиш керак. У ерда болаларни мактабда танлаб олишади. Спорт ютуқлари учун эмас, мусиқа қобилияти учун эмас, балки математика масалаларини ҳаммадан тез еча олиш қобилияти учун. Ва ўша болалардан қурол кўтармайдиган, лекин ҳар қандай армиядан кўпроқ зарар етказадиган аскарлар тайёрлайдилар.
Кибер-армиянинг туғилиши: Ким Ир Сендан 121-бўлимгача
1996 йилда Ким Чен Ир, ўша пайтдаги Шимолий Кореянинг амалдаги раҳбари, олдинги чизиқдаги ҳарбийлар олдига ташриф буюради. Жанубий Корея разведкаси ҳисоботларида сақланиб қолган гувоҳликларга кўра, у ўз мамлакатининг кейинги 30 йиллик тарихини белгилаб берган гапни айтган: "Келажакдаги барча урушлар компьютер урушлари бўлади". 1996 йил. Интернет ҳали тўлиқ мавжуд эмас эди. Сайёрадаги кўпчилик электрон почта нима эканлигини билмас эди, ва дунёдаги энг қашшоқ давлатлардан бирини бошқараётган одам клавиатура танкдан ҳам хавфлироқ эканлигини аллақачон тушуниб етган. Кейинроқ, 2000-йилларда, у янада қаттиқроқ ифодалаган. C4ADS ташкилоти тадқиқотчиларининг, Жанубий Корея разведка материалларига иқтибос келтирган ҳолда, Ким Чен Ир кибер ҳужумлар атом бомбаларига ўхшайди деган. "Урушда ғалаба қозонади, кимки тинчлик даврида душманнинг ҳарбий-техник ахборотларига кўпроқ кириш имконига эга бўлса". У ҳазиллашмаган, у армия қураётган эди. 1998 йилда 121-бўлим — Бош разведка бошқармаси (ГРУ) ичидаги кибер-уруш бўлими ташкил этилди. Бу қандайдир IT-отделнинг аналоги эмас. Бу тўлиқ ҳарбий тузилма, КХДРнинг барча кибер-операциялари учун жавобгар бўлган Учинчи Техник Назорат Бошқармасига бўйсунган. Дастлабки баҳоларга кўра, 121-бўлимда тахминан 1800 та мутахассис ишлаган. 2014 йилга келиб, Жанубий Кореянинг NIS агентлиги бу рақамни 5900 гача оширди. Ҳозир, Wall Street Journal маълумотларига кўра, гап ҳарбий бўлинмаларга бўлинган 8000 та штатли хакерлар ҳақида кетмоқда. Аммо интернетсиз давлатда хакерлар қаердан пайдо бўлади? Жавоб оддий ва бир вақтнинг ўзида қўрқинчли. Уларни болаликдан етиштирадилар. Бутун Шимолий Кореяда 90-йилларда ташкил этилган танлов тизими ишлайди. Иқтидорли ўқувчилар учун мўлжалланган ўрта ва олий мактабларда компьютерлар ўрнатилган. Қочқинларнинг кўрсатмаларига кўра, яқиндагина бу Pentium 4 даражасидаги машиналар эди. Ўқитувчилар математика бўйича алоҳида қобилиятли болаларни кузатиб борадилар. Энг яхшилари махсус олий ўқув юртларига юборилади. Улардан энг асосийси — Мирим коллежи, яъни Пхеньян автоматика университети. Ҳар йили у 100 га яқин хакер тайёрлайди. Чан Сеюль, Миримда ўқиган ва кейинчалик Жанубий Кореяга қочган қочқин, ўқув жараёни қандай кўринишда бўлганини айтиб берди: ҳар куни 90 дақиқадан олтита дарс. C дан ассемблергача бўлган дастурлаш тиллари, Linux ва Windows операцион тизимлари. Microsoft Windows архитектурасини ўрганишга кўп вақт сарфланган: у қандай қурилган, қаерда заифликлар бор, унга қандай кириш мумкин. Беш йиллик тайёргарлик, одатдагидек дам олиш кунлари йўқ, эркин интернет йўқ, фақат ўқиш ва амалиёт. Мирим ёнида Ким Ир Сен университети, Ким Чхек Технология Университети ва Моранбон Университети ишлайди. Энг қобилиятлилари шу ерга юборилади. Ким Хунгуан, собиқ информатика профессори, Хамхён университетларида 19 йил давомида ўқитиб, келажакдаги кибер-аскарларни тайёрлаган, Жанубий Кореяга қочганидан сўнг, унинг энг яхши талабалари Хитойга, хусусан Шэньян шаҳрига стажировкага кетишганини айтди. У ерда Chosen Expo
Sony Pictures га ҳужум: Комедия учун қасос
24 ноябрь 2014 йил тонги Sony Pictures Entertainment ходимлари хотирасида абадий қолди. Одамлар ишга келишди ва ўз компьютерларининг ўлик эканини кўришди. Экранларда қизил скелет тасвири ва "Ҳимоячилар" номли гуруҳдан ёзув пайдо бўлди. Ёзув оддий эди: "Биз ҳаммасини олдик. Агар талабларимизни бажармасангиз, биз буни эълон қиламиз". Бу муболаға эмас эди. Ҳакерлар Sony тармоғида камида 2 ой, баъзи маълумотларга кўра, бир йилгача бўлган вақт давомида бўлишган. Шу вақт ичида улар 100 ТБ дан ортиқ маълумотларни нусхалаган: раҳбариятнинг ички хатлари, молиявий ҳужжатлар, ходимларнинг шахсий маълумотлари (жами рақамлар, тиббий ёзувлар, маошлар), ҳали экранга чиқмаган фильмлар, келажакдаги лойиҳалар сценарийлари. Ва кейин улар зарарли дастурни фаоллаштирдилар, у компаниянинг сервер инфратузилмасининг тахминан 70% ни йўқ қилди. Қаттиқ дисклар қайта ёзилди, юклаш ёзувлари ўчирилди, компьютерлар "кирпич"га айланди. Сабаби: комедия. Сет Роген ва Жеймс Франко иштирокидаги "Интервью" фильми. Сатира, унда икки журналист Ким Чен Инни ўлдириш учун Марказий разведка бошқармаси томонидан жалб қилинади. Фильм, агар Лазарус бўлмаганида, ярим йилдан кейин ҳеч ким эсламаган бўларди. "Ҳимоячилар" Sony дан премьерага чиқмасликни талаб қилди, кейин эса фильмни намойиш этадиган кинотеатрларда терактлар билан таҳдид қила бошлади. Американинг энг йирик тармоқлари прокатдан бош тортишди. Sony дастлаб премьерадан воз кечди, кейин эса жамоатчилик босими остида, ниҳоят, фильмни чекланган прокатда ва онлайн тарзда чиқарди. 19 декабрь 2014 йил ФБР расман баёнот берди: "Ҳужум ортида Шимолий Корея турибди". Президент Обама оммавий чиқиш қилиб, ҳужумни "уруш эмас, балки миллий хавфсизликка жиддий зарба" деб атади. Қўшма Штатлар қўшимча санкциялар жорий қилди. Ва мен, бу ишни ўрганиб чиққанда, шуни ўйладим: давлат комедия туфайли хусусий компанияга ҳужум қилди. Разведка маълумотлари учун эмас, ҳарбий сирлар учун эмас, балки ҳазил учун. Ва шундай зарар етказдики, Sony уни биринчи чоракда 15 миллион доллар деб баҳолади, обрўга зарар ва маълумотлари ўтиб кетган ходимлардан суд даъволарини ҳисобга олмаганда. Аммо энг кўрсатмалиси шундаки, Lazarus бу ҳужумни машқ сифатида ишлатди: усулларни синаб кўрди, инфратузилмани текширди, реакцияни ўрганди. Чунки кейинги мақсад бутунлай бошқа калибрда эди. Замонавий компания эмас, Марказий Банк.