Qisqacha mazmun parchasi
Miya Elektr Simfoniyasi: Xotira va Sinaptik O'zgarishlar Saboqlari
Assalomu alaykum! Bugun biz miyamizning xotirani qanday yaratishi haqida gaplashamiz. Bu sirli quti emas, balki neyronlarimiz orasidagi kichik, ammo juda muhim aloqalar – sinapslar va ularning o'zgarishi natijasida yuzaga keladigan jarayonlar haqida. L. L. Voroninning "Sinaptik O'zgarishlar va Xotira: Elektro'fiziologik Tahlil" kitobi bu jarayonlarga ichkaridan qarash imkonini beradi. Kitob biroz texnik, ayniqsa, neyronlardagi elektr va kimyoviy signallarning qanday harakatlanishiga qaratilgan elektro'fiziologik jihatlarga urg'u beradi. Lekin qo'rqmang! Asosiy g'oyalarni, hatto siz neyro'shunoslikka unchalik yondashmagan bo'lsangiz ham, tushunarli qilib tushuntiramiz. Miyangizni ulkan, o'ta murakkab shahar deb tasavvur qiling. Neyronlar binolar, sinapslar esa ularni bog'laydigan yo'llar, ko'priklar va aloqa liniyalaridir. Yangi narsani
Kirish: Xotiraning Miya Elektr Simfoniyasi
Xotira nima uchun bunchalik muhim? Bu bizning kimligimizning aynan o'zi. Do'stlarimizni tanishimiz, velosipedda yurishni bilishimiz, maktabdagi birinchi kunimizni eslashimiz yoki hatto nonushtada nima yeganimizni bilishimiz – hammasi xotira tufayli. Xotirasiz biz yo'qolgan bo'lardik, dunyoni har safar birinchi marta ko'rgandek qabul qilardik, o'rgana va o'smo's o'smay o'sa olmasdik. Neyro'shunoslik xotira sirlarini ochishga uzoq vaqtdan beri harakat qilib kelmoqda va eng muhim kashfiyotlardan biri xotiraning shunchaki miyamizda suzib yurgan mavhum tushuncha emasligini anglash bo'ldi. Uning jismoniy asosi bor. U miyamizning tuzilishi va faoliyatida, xususan, neyronlar orasidagi aloqalarda kodlangan. Bu yerda sinaptik plastisitet g'oyasi paydo bo'ladi – bu aloqalarning vaqt o'tishi bilan o'z kuchini o'zgartirish va shakllantirish