Qisqacha mazmun parchasi
«Обломов» И.А. Гончаров: Ҳаётни дивандан туриб кузатиш ёки уйғониш вақти келдими?
Салом, дўстлар! Бугун сиз билан биргаликда рус адабиётининг энг машҳур асарларидан бири – Иван Гончаровнинг «Обломов» романини титкилаб кўрамиз. Балки сиз буни мактабда ўқигандирсиз-у, «яна ўша диванда ётадиган зерикарли ҳикоя» деб ўйлаётгандирсиз. Аммо, ишонтириб айтаманки, бу ундай эмас! Бу роман ҳалигача долзарб бўлган ҳақиқий «бомба»дир. Бугун биз уни худди бир пиёла чой устида гаплашгандек, тушунарли қилиб, ҳеч қандай мураккаб сўзларсиз ўрганамиз. Бошлаймиз!
Кириш: Нега бизга Обломов бугун керак?
Тасаввур қилинг, бир йигит борки, у ҳақиқий маънода диванда яшайди. Бу фақатгина данкасаликдан эмас (гарчи бу ҳам бор), балки унга шунчаки… туриш қийин. Атрофда дунё гулдурос, ишлар, шов-шув, севги, интригалар – ҳаммаси қайнайди, у эса ётади. Ва ўйлайди. Кўп ўйлайди. Бу – Илья Ильич Обломов, худди шу номдаги роман қаҳрамони. Ажабо, нима бўпти? Адабиётда шундай қаҳрамонлар кўп-ку. Лекин Обломов – бу шунчаки бир қаҳрамон эмас. Бу – бутун бир ҳодиса, уни Гончаров моҳирона пайқаб, тасвирлаган. «Обломовщина» – бу шундай бир ҳолатки, инсон ҳаётга бўлган қизиқишини йўқотади, апатияга чумади, орзу қилади, лекин ҳеч нарса қилмайди. Ва гап шундаки, бу ҳолат ҳалигача биз, замонавий инсонларни ҳам таъқиб қилади. Биз тезлик, технологиялар, доимий муваффақиятга интилиш асрида яшаймиз, аммо ичимизда кўпчилигимиз ўзимизни… Обломовдек ҳис қиламиз. Бу
Асосий ғоя: «Обломовщина» нима ва нега у муҳим?
Романнинг моҳияти – «обломовщина» феноменини таҳлил қилиш. Бу шунчаки данкасалик эмас, балки чуқур қалбий апатия, ҳаётий йўналишларни йўқотиш, фаол ҳаёт кечириш истаги ёки қобилиятининг йўқлиги. Гончаров бу ҳолат ҳар кимни, ижтимоий мавқеи ёки истеъдодидан қатъий назар, кутиши мумкинлигини кўрсатади. Обломов – яхши, самимий, чуқур ҳис-туйғуларга қодир инсон, аммо унинг салоҳиятини рўёбга чиқаришга имкон бермайдиган ички эриниши ҳалокатга учр