Саммари үзіндісі
Кіріспе: Күрделі зерттеуге дайындық
Дэвид Гросстің «Бұзылған өткен шақ» кітабы – бұл дәстүрдің өзегіне терең бойлайтын интеллектуәлді экспедиция. Бұл кітап оңай жауаптар бермейді, керісінше, оқырмандарды өткен шақтың бүгінгі күнімізге қалай әсер ететіні туралы күрделі сұрақтарға жауап іздеуге шақырады. Гросс дәстүрді пассивті тамашаланатын, өзгермейтін ескерткіш емес, керісінше, үнемі жасалып, қайта жасалып, пікірталас тудыратын динамикалық, жиі даулы және негізінен адам жасаған құрылым екенін сенімді түрде дәлелдейді. Кітап адамзат қоғамында кең таралған, бірақ жиі терең ойластырылмаған дәстүр ұғымына тоқталады. Гросс қарапайым анықтамалардан асып түсетінін бірден хабарлайды, дәстүрді терең сыни зерттеуді талап ететін ұғым ретінде орнықтырады. Ол біздің қазіргі санамыз, әсіресе жылдам өзгеретін және тарихи үзіліс сезімімен сипатталатын әлемде, дәстүр туралы сұрақты ерекше
1-тарау: Дәстүрдің мәні – жай ғана қайталау емес
Гросс дәстүрді өткенді орындау немесе ұстану ретіндегі жалпы түсінікті бұзудан бастайды. Ол бұл көзқарас жеткіліксіз, себебі кез келген тәжірибені немесе нанымды ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуде болатын таңдау, түсіндіру және бейімдеудің белсенді процестерін есепке алмайды деп санайды. Оның пікірінше, дәстүр негізінен сабақтастық туралы, бірақ бұл сабақтастық пассивті мұра емес; бұл белсенді құрылым. Бір нәрсені «дәстүр» деп атаудың өзі – бұл қазіргі заманның құбылысы, көбінесе хаосты сезінетін әлемде тәртіп пен мағынаны құрудың жолы. Ол дәстүрлердің үздіксіз желіге ие деп ойласақ та, олардың шығу тегі жиі күрделі, даулы және бастапқы кезінен-ақ қайта түсіндіруге ұшырайтынын атап көрсетеді. «Біркелкілік» сезімі – бұл дәстүрдің өзіндік сапасынан гөрі, ұрпақтардың таңдамалы бейімделуі нәтижесінде пайда болатын әсер. Бұл тарау дәстүрдің беріліп