Саммари үзіндісі
Өнер білімінің әлемін ашу: Терең зерттеу
Сәлеметсіздер ме, достар! Бүгін біз «Өнер білімі туралы зерттеулер» атты кітапты тереңірек қарастырамыз. Бұл кітапты оқып шығып, автордың негізгі ойларын сіздермен бөлісуге асығып отырмын. Бұл жай ғана сурет салуды үйрететін нұсқаулық емес, керісінше, мектептегі өнер білімінің мәні, оның бізді қалай тәрбиелейтіні және адам ретінде қалыптасуымызға қалай әсер ететіні туралы терең әңгіме болмақ. Бұл – философия, психология, әлеуметтік ықпал және өнердің адам миын қалыптастырудағы зор күші туралы үлкен идеяларға толы саяхат. Кофеңізді алып, жайғасып отырыңыз, өнер білімінің қызықты әлемін бірге ашып көрейік!
1-бөлім: Кіріспе – Неліктен өнер білімі маңызды?
Ең алдымен, ең негізгі сұрақтан бастайық: біз неліктен өнер біліміне мән беруіміз керек? Әлемдегі барлық нәрсе ғылым, технология, инженерлік және математика (STEM) аясында жүріп жатқанда, өнер кейде тек «сәнді қосымша» сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ бұл кітап пен көптеген зерттеулер өнер білімінің мүлдем «сәнді емес» екенін, керісінше, өте маңызды екенін дәлелдейді. Ойлап көріңіз. Балалар (немесе ересектер) өнермен айналысқанда, олар тек әдемі суреттер салып жатқан жоқ. Олар мұқият бақылауды, көргендерін және оның мағынасын сыни тұрғыдан ойлауды үйренеді. Бір идеяны материалдық формаға айналдыру жолдарын шеше отырып, олар проблеманы шешу дағдыларын дамытады. Сөзбен жеткізу қиын болатын идеялар мен эмоцияларды білдіруді үйренеді. Және ең бастысы, олар өз шығармашылығын, өздерінің ерекше дауысын зерттейді. Бұл жай ғана келесі Пикассоны тәрбиелеу туралы емес. Бұл – жан-жақты дамыған, жаңаша ойлай алатын, сұлулық пен күрделілікті бағалай алатын және әлемді әртүрлі қырынан түсіне алатын адамдарды тәрбиелеу туралы. Өнер білімі бізге әртүрлі көзқарастар мен мәдениеттерді ұсына отырып, эмпатияны дамытады. Шығармашылық қиындықтарды еңсеру және қателіктерді түзету арқылы төзімділікті арттырады. Бұл бізді адам ететін нәрсенің негізгі бөлігі – біздің жарату, білдіру және байланыс орнату қабілетіміз. Сондықтан, бұл саланы кіріспесі негізінен мынаны көрсетеді: өнер білімі когнитивті даму, эмоционалды интеллект, мәдени түсінік және жеке өзін-өзі білдіру үшін өте маңызды. Бұл шеткері пән емес, толыққанды және мағыналы білімнің орталығында тұр. Бұл – қалай көруді, қалай ойлауды және әлемде қалай болуды үйрену. Негізгі хабарлама: Өнер білімі – бұл ойлау, шығармашылық, эмоционалды интеллект және мәдени сананы дамытатын, жан-жақты тұлға қалыптастыру үшін қажетті білімнің негізгі элементі.
2-бөлім: Негізгі тезистер – Өнер білімінің тіректері
Әрі қарай тереңдегенде, зерттеулерде бірнеше негізгі идеялар немесе тезистер жиі кездеседі. Бұл өнер білімінің талқылауының көп бөлігін құрайтын негізгі сенімдер. Келіңіздер, оларды талдап көрейік: 1-тезис: Өнер білімі – бұл жасырын түрдегі когнитивті даму. Бұл өте маңызды идея. Мұндағы ой – өнермен айналысқанда, миымыз барлық жағынан белсенді жұмыс істейді, бұл басқа да оқу түрлеріне өте пайдалы. Бұл тек ұсақ моторика туралы емес. Бір суретті жоспарлауды ойлаңыз: сіз ақырғы өнімді елестетесіз, оны кезеңдерге бөлесіз, материалдарды таңдайсыз, композицияны, түс теориясын ескересіз, содан кейін орындайсыз. Бұл – жоспарлау, проблеманы шешу, сыни ойлау және орындаудың бәрі бірге. Зерттеулер жиі өнермен жұмыс істеудің визуалды сауаттылықты – кескін түрінде ұсынылған ақпаратты интерпретациялау, келіссөз жүргізу және мағына тудыру қабілетін жақсартатынын атап көрсетеді. Бұл біздің бейнелерге толы әлемімізде өте өзекті. Бұл студенттерге бейнелерді пассивті тұтынушы ғана емес, белсенді талдаушы және түсінуші болуды үйрету туралы. 2-тезис: Өнер білімі эмоционалды және әлеуметтік интеллектіні дамытады. Өнер – эмоцияларды зерттеу мен білдірудің қуатты құралы. Әсіресе, күрделі сезімдерді сөзбен жеткізе алмайтын жасөспірімдер үшін өнер шығуға мүмкіндік береді. Өнер тудыру терапиялық болуы мүмкін, тәжірибелер мен эмоцияларды өңдеуге көмектеседі. Сонымен қатар, өнер жиі ынтымақтастық пен талқылауды қамтиды. Жұмысты (өз және басқалардың) талқылау, әртүрлі интерпретацияларды түсіну және конструктивті пікір беру – бәрі маңызды әлеуметтік және эмоционалды дағдыларды қалыптастырады. Бұл эмпатияны үйретеді – біреудің шығармашылық көзқарасын немесе оның көркем туындысының мәдени контекстін түсіну үшін оның орнына өзіңізді қою. Өнер мен эмоционалды әл-ауқаттың арасындағы байланыс – бұл қайталанатын тақырып. 3-тезис: Өнер білімі мәдени түсінік пен сақтау үшін маңызды. Өнер – қоғамның, тарихтың және мәдениеттің көрінісі. Әртүрлі уақыттар мен жерлерден шыққан өнерді зерттеу арқылы студенттер әртүрлі қауымдастықтардың құндылықтары, сенімдері және тәжірибелері туралы түсінік алады. Бұл жай ғана күндер мен фактілерді оқудан гөрі, тарихпен көбірек жеке байланыс орнатудың жолы. Ежелгі өнерді, Ренессанс кезеңіндегі кескіндемені немесе қазіргі заманғы көше өнерін ойлаңыз – әрқайсысы оны жасаған адамдар мен олар өмір сүрген әлем туралы әңгімелейді. Өнер білімі студенттерге мәдени әртүрлілікті бағалауға, ортақ адамдық тәжірибелерді тануға және өнердің мәдени контекстті қалай қалыптастыратынын және өзі қалай қалыптасатынын түсінуге көмектеседі. Сондай-ақ, ол көркемдік дәстүрлерді бағалауды ынталандыру арқылы мәдени мұраны сақтауда рөл атқарады. 4-тезис: Өнер біліміндегі «процесс» «нәтиже» сияқты маңызды. Бұл техникалық шеберлік пен мінсіз нәтижеге бағытталған ескі модельдерден басқаша көзқарас. Қазіргі өнер білімі көбінесе жарату жолына баса назар аударады. Эксперименттер, қателіктер, жол бойындағы оқу – бәрі өте құнды болып саналады. Бұл тәуекел етуге, дамушы ойлауды (қиындықтарды
3-бөлім: Негізгі идеялар – Тұжырымдамаларды тереңірек зерттеу
Біз негізгі тезистерді түсінгеннен кейін, өнер білімінің саласын толықтыратын нақты идеяларға тоқталайық. Бұл – мұғалімдер айналысатын және өнерді оқуды тиімдірек және мағыналы ету үшін зерттеулер жүргізетін тұжырымдамалар.
Идея 1: Визуалды сауаттылық – Әлемді «оқу»
Бұл идея негізгі болып табылады. Жаవలం жарнамалар мен әлеуметтік желілерден бастап жаңалықтар мен өнерге дейінгі бейнелерге толы әлемде бұл бейнелерді сыни тұрғыдан «оқу» қабілеті өте маңызды. Визуалды сауаттылық – бұл суреттегіні танудан әрі асады; бұл хабарларды, қолданылған әдістерді, ықтимал кемшіліктерді және мәдени контексті түсіну туралы. Өнер білімі мұны үйрету үшін тамаша мүмкіндік береді. Студенттер бір суретті талдағанда, олар композиция, түс, символизм және суретшінің ниеті туралы үйренеді. Фотосуретті талқылағанда, олар кадрлау, перспектива және қатысушы күштер туралы ойлануы мүмкін. Бұл дағды қазіргі әлемді тиімдірек шарлауға, шындықты манипуляциядан ажыратуға және бейнелердің бізге қалай әсер ететінін түсінуге тікелей аударылады.
Идея 2: Шығармашылық пен инновация – Белгісіз аумақ
Бұл, мүмкін, көпшіліктің «өнер білімі» дегенде ойлайтыны. Бірақ бұл техниканы үйретуден гөрі күрделірек. Зерттеулер шығармашылықтың өркендеуіне қолайлы ортаны қалыптастыруға баса назар аударады. Бұл қызығушылықты, эксперимент жасауды және дивергентті ойлауды (бір проблемаға бірнеше шешім табу) ынталандыруды білдіреді. Бұл түпнұсқалық пен жеке білдіруді бағалау туралы. Маңыздысы, шығармашылықты мистикалық сыйлық емес, дамытуға болатын дағды деп түсіну. Мұғалімдер шығармашылық проблемаларды шешуге итермелейтін сабақтарды қалай жобалау керектігін, сәтсіздікке ұшыраудан қорықпай тәуекел етуге ынталандыратын конструктивті пікірді қалай беру керектігін және студенттерге өздерінің ерекше шығармашылық дауысын дамытуға қалай көмектесу керектігін зерттейді.